Uitgave 1
De AAT in ontwikkeling
Belangrijkste onderwerp echter zijn de nieuwe ontwikkelingen binnen de AAT.
Deze ontwikkelingen, of veranderingen, zijn de eigenlijke aanleiding voor het ontwikkelen van een nieuwsbrief. Om dit te kunnen toelichten beginnen we met een klein stukje AAT geschiedenis; In 1994 werd het eerste initiatief genomen tot vertaling van de AAT naar het Nederlands. Sinds die periode is de AAT telkens tijdelijk, inconsequent gesubsidieerd. De laatste twee jaar werd er gewerkt naar de opzet van een structureel AAT-bureau voor beheer en onderhoud van de AAT-Ned. Helaas werd de subsidieaanvraag die het bestaan van dit bureau moest waarborgen in september 2004 afgekeurd door OC&W. Hierdoor ontstond er een reële kans dat de nederlandstalige AAT zou worden stopgezet. Dit veroorzaakte natuurlijk veel onrust onder de AAT-gebruikers.
Uiteindelijk is de zaak gered doordat het ministerie erop aan stuurde de AAT te doen opgaan in een Nationale Thesaurus Referentie Structuur (De NTRs, hierover meer in artikel 2 en op de website) Om deze omschakeling mogelijk te maken werd er eind december 2004 een toezegging gedaan voor één jaar subsidie; in 2005 moet deze Thesaurus Referentie Structuur gestalte krijgen. Weer terug in het heden blijkt dat er heel wat te gebeuren staat, met name op organisatorisch- en technisch gebied zullen er veranderingen optreden. Om te voorkomen dat de gebruiker nogmaals het vertrouwen in de AAT(-bureau) verliest (zoals in 2004) willen we u deze keer goed op de hoogte houden. vandaar het idee van de digitale nieuwsbrief. Elke drie maanden doet het RKD verslag aan OC&W over de voortgang van het project. Elke drie maanden doet bureau AAT verslag aan u, middels deze nieuwsbrief.
In de eerste nieuwsbrief is er met name aandacht voor de plannen met betrekking tot de Nationale Thesaurus Referentiestructuur (NTRs), toegelicht in artikel 2, geschreven door Dirk Houtgraaf, adjunct directeur bij Naturalis en tevens technisch voortrekker van het NTRs-project. Ook is er aandacht voor de inhoud van de AAT, in artikel 4 en 5 wordt door de AAT-medewerkers Jacques Ram en Job van Laar toelichting gegeven over de inhoudelijke werkzaamheden waarmee zij zich de afgelopen tijd bezig houden. Artikel 5 gaat in op het publieksonderzoek wat over de AAT en de nieuwe plannen gehouden is. Tevens is er in de linker kolom van de nieuwsbrief tal van kleinere mededelingen opgenomen.
Namens bureau AAT wensen wij u veel leesplezier!
Mijn kennis van de scheepvaart-terminologie is door dit karwei met sprongen vooruit gegaan, want voordien had ik nog nooit gehoord van termen als 'klinkaarts', 'fannies' en 'breeuwen'. Met name instellingen die veel maritieme objecten beschrijven zullen er straks baat bij hebben als alle MARDOC-termen verwerkt zijn. Zij kunnen door een verfijning van de scheepvaart- en visserijtermen hun collecties veel dieper ontsluiten.
Overigens is het wel zo dat het resultaat van onze inspanningen pas na de volgende update van de AAT zichtbaar zal zijn. Helaas zit mijn dienstverband er al weer bijna op. Los van het feit dat een thesaurus eigenlijk nooit af is, is er echter nog veel werk aan de winkel. Ik ga ervan uit dat de AAT wel in enigerlei vorm blijft bestaan. In deze Nieuwsbrief zult u ongetwijfeld goed op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen die hieromtrent spelen. Hopelijk biedt mijn volgende werkkring mij iets meer zekerheid, maar ik hoop dat 'ie net zo gevarieerd en leerzaam is!
Bureau Art & Architecture Thesaurus
Postbus 90418
2509 LK Den Haag
e-mail :
website : aat-ned.nl
telefoon: 070-3339717
Art & Architecture Thesaurus workshop voor beginners de in-companytraining. Aandacht voor de theoretische en praktische aspecten van thesauri, in het bijzonder de AAT.
De cursus wordt in de volgende provincies door het LCM verzorgt: Noord-Brabant, Friesland, Gelderland en Noord-Holland. Voor meer informatie kunt u contact opnemen met uw provinciaal museumconsulent.
In november is er een cursus voor gevorderd gebruik van de AAT, met aandacht voor het zo effectief mogelijk toepassen van de AAT, wat te doen met eigen termenlijsten, bijdragen leveren aan de AAT, ontwikkelen van de AAT op nationaal en internationaal gebied en de AAT als zoekthesaurus gepresenteerd aan de hand van cases en praktijk vragen en voorbeelden van de deelnemers. voor het opgeven voor deze cursus of meer informatie kunt u contact opnemen met de Museumvereniging of bureau AAT
Inhoudelijke werkzaamheden
Uit het publieksonderzoek onder Nederlandse musea wat het RKD heeft laten uitvoeren is gebleken dat veel gebruikers graag een lijst van alle gewijzigde termen zouden zien. Op bureau-AAT vonden we dit een goed idee en hebben de mogelijkheden onderzocht. Helaas is het technisch niet mogelijk om een uitstreksel te maken, van de gewijzigde termen. Het handmatig bij houden van wijzigingen is heel erg veel werk (het komt erop neer dat we alles dubbel moeten gaan doen). Ondanks deze tegenvaller zullen we dit verzoek goed onthouden en in de loop van de tijd trachten met een technische oplossing te komen. Tot die tijd zullen we middels deze nieuwsbrief enkele grote inhoudelijke afgeronde werkzaamheden noemen, zodat we toch nog een een beetje tegemoet kunnen komen aan uw verzoek.
Synoniemen
In de afgelopen maanden zijn er weer 200 synoniemen toegevoegd aan de termen beginnend met de letters P t/m S
Mardoc4
Er is weer hard gewerkt aan de verbetering en intergratie van de MARDOC4- termen, samen met Jan van der Voort (Mardoc4 expert) zijn er 500 termen, scope notes en hiërarchische wijzigingen doorgevoerd. Hierover meer in artikel nummer 4 van Jacques Ram.
Architectuur termen
In het afgelopen jaar zijn er, in samenwerking met onze Vlaamse collega's, 950 architectuur termen vergeleken en verbeterd. Job van Laar, AAT-medewerker namens RDMZ verteld u hier meer over in artikel 5.
Vertaling Getty versie 2000 afgerond
Op dit moment wordt de laatste hand gelegd aan de vertaling van de AAT Getty versie 2000, eind april zullen alle termen geüpdatet zijn op het internet. Het betreft met name termen onder de gidsterm Stijlen en perioden.
Internet problemen
In de maand januari en begin februari zijn er herhaaldelijk problemen geweest met de database op het internet. Deze problemen worden veroorzaakt door enkele records die niet geaccepteerd werden door de browser. Hierdoor kregen wij verschillende meldingen van storingen binnen, na het herstarten van de server leek het probleem voor een paar dagen opgelost tot men weer op dezelfde term ging zoeken. Uiteindelijk hebben we de fout kunnen vinden en vanaf begin februari zijn er geen storingen meer geweest. Onze excuses voor het ongemak
De RKD heeft inmiddels - met Naturalis - een voorstel ingediend voor een zelfvoorzienend, nationale thesaurus referentiestructuur. Daar zijn in de afgelopen periode wat voorstudies geweest op de haalbaarheid (in het veld, technisch, inhoudelijk). Het lijkt mogelijk, al worden de resultaten eerst nog met het ministerie besproken.
In het komende periode (na goedkeuring van het ministerie) proberen we een aantal voorbeeld-projecten te laten werken in een duidelijk afgekaderd inhoudelijk deel van de AAT, meer of minder zelfstandig, en met eenvoudige, goede hulpmiddelen.
In een project is er dan een nauwe samenwerking van een bekende, georganiseerde groep gebruikers en ‘vullers’.Het doel is uiteindelijk de gehele AAT op een vergelijkbare wijze te structureren – met slechts een minimale centrale regie.
Daarbij kan en moet de AAT samenwerken met andere thesaurusinitiatieven. Immers, er zijn vele initiatieven, die zich ook beslist niet willen of zullen aansluiten – al is het alleen maar vanwege de strenge auteursrechten rondom de AAT. Technisch bezien is samenwerken rondom één ‘kapstok’ ook niet moeilijk, zolang iedere groep de daarvoor ontwikkelde internationale standaarden gebruikt.
Wordt vervolgd...
In beide instellingen was immers een verschillende eigen vertaling van de architectuurtermen in omloop. Zo had AML in de jaren ’90 een vertaling gemaakt van de AAT versie 1994, de RdMz werkte samen met het RKD een vertaling van de versie ’95 uit. Tussen de versies werd toen door de Getty nog geen link bijgehouden.
Als aanloop om tot één gemeenschappelijke AAT-vertaling te komen werd aan de KU Leuven door het Raymond Lemaire International Centre for Conservation (Inge Bertels) in samenwerking met Bibliotheekinformatica (Dirk Kinnaes) een zeer goed doorwrochte vergelijking gemaakt van de verschillen op basis van het ID-nummer. De aldus verkregen vergelijking (4255 termen) werd vervolgens door een kleine werkgroep onder handen genomen. Vanuit de RdMz fungeerde Job van Laar als drijvende kracht. In Vlaanderen werd het project eerst gedragen door Nathalie Vernimme, in 2003 namen Marijke Michiels en Barbara Daveloose de fakkel van haar over.
De gehanteerde werkwijze was eenvoudig. De leden van de werkgroep bereiden elk eerst een voorstel tot vertaling voor, vervolgens werd in overleg tot een consensus besloten. Na afstemming werden de termen doorgevoerd in het AAT-moederbestand bij het RKD.
Na afwerking van dit project werden bovendien de helft van de nieuwe termen van de 2000-versie van de AAT door de werkgroep vertaald (950 termen), zowel term als scopenote.
Al bij al is dit project een mooie check gebleken op de eerdere vertalingen en kunnen de gewijzigde en nieuwe termen gemeenschappelijk worden bijgehouden. Tevens is nu de mogelijkheid voor uniforme raadpleging en uitwisseling van bestanden over en weer mogelijk gemaakt.
Hieronder volgt een korte samenvatting van de uitslagen. Van alle respondenten bleek dat bijna 87% van de instellingen hun collectie digitaal hebben geregistreerd of hiermee bezig is. Bij een beduidend lager aantal is de collectie ook via het internet toegankelijk (16%en 10%is hiermee bezig)
Tweederde van de ondervraagde instellingen gebruikt een eigen trefwoorden of classificatiesysteem, de overige gebruiken onder andere, de AAT. Achtentwintig, van de vierenzestig instellingen die de AAT kennen, gebruiken deze alleen als voorbeeld of vraagbaak bij hun eigen thesaurus. Overigens blijkt 35%van de groep die de AAT kennen maar niet gebruiken wel de intentie te heeft om dit wel te gaan doen.
Wat betreft de functie van de AAT:Het blijkt dat 50% van de respondenten vindt dat de AAT de instellingen werk bespaard. De hoeveelheid mandagen die men besteed aan het toekennen en onderhouden van trefwoorden ligt bij de helft van de ondervraagden onder de vijftig. Tevens vindt de helft van de deelnemers dat de AAT een rol speelt bij collectiemobiliteit. De nieuwe overkoepelende vorm zou volgens de meerderheid het gezamelijk presenteren op het internet vergemakkelijken (de meertaligheid speelt hierbij een rol)
Tot slot, een groot deel van de respondeten (35%) is bereid deel te nemen aan de nieuwe referentiestructuur. Men is met name bereid hieraan bij te dragen door middel van termvoorstellen en redactionele werkzaamheden. Opvallend weinig musea zijn echter bereid tot een financiële bijdrage voor het onderhoud van de structuur (5,7%)De overige resultaten zullen binnenkort bekend worden gemaakt op de website van de AATaat-ned.nl
Thesauruslunch is de ontmoetingsplek voor mensen die zich professioneel bezig houden met thesauri en taxonomieen.De site is opgezet naar aanleiding van een expert-meeting die GridLine in 2005 organiseerde onder de titel"thesauruslunch". Doel is het uitwisselen van ervaringen en praten over "waar het heengaat" met thesauri.
GridLine faciliteert deze plek, en organiseert ook regelmatig lunch-bijeenkomsten in Amsterdam voor de deelnemers.Wilt u toegang tot deze site, en op de hoogte gehouden worden van de bijeenkomsten en seminars, stuurt u dan even een mailtje naar GridLine, via: http://www.thesauruslunch.nl
De volgende nieuwsbrief verschijnt in augustus 2005